|
İLÇE HAKKINDA GENEL BİLGİLER:
PASİNLERİN TARİHÇESİ
Pasinlerin tarihini XLV.XLV. yüzyıla dek,doğudan gelen
saldırılara karşı koymak için Bizans devrinde yapılan
Teodosiopolis (Erzurum) ile ortaçağın önemli kalesi Avnik'ten
ayırmak zordur. Komutanlar İmparatorlar vb. doğuya yada batıya
yürüyebilmek için bu iki önemli noktayı elde tutmaya çalışmışlar
sonucu bölge elden ele yer değiştirmiş,durmuştur, Hasankale'nin
tarih sahnesine çıkışı ,kasabaya adını veren Hasankalenin
yapıldığı tarihlerdir.Ana hatları ile tarihi geçmişini şöyle
sıralayabiliriz.
Ermenilerin elinde bulunan bu topraklar VI. yüzyılda
Bizanslıların eline geçti. Birkaç defa Bizanslılarla İranlılar
arassında el değiştirdi.Hz.Osman'ın Ermenilerin Fethine, 615'de
Habib İbn-i Meslemeyi görevlendirmesinden sonra bunlar İslam
Araplarla Rumlar arasında el değiştirdi. X.Yüzyılda Ermeni dili
hemen hemen unutulmuştu.Halk, Türkler buralara gelinceye kadar
arapça ve farsça konuşuyorlardı.
Doğudan gelen Oğuzlar, Turgut beyün anabir kardeşi Yınal
oğlu İbrahim'den toprak istediler.Azerbeycan valisi olan İbrahim
''Topraklarım sizi yetiştirmeye elverişli değil , Rum savaşına
katılırsanız bı isteğiniz olur...Bende sizinle beraberim.''
1048 'de ellibin kişi ile Rum topraklarına giren türkler
buralardan geçip arzeyi (Karaz) aldılar.1054 yılında Anadolu
seferine çıkan Tuğrul bey Pasinler'i deveboynunu geçip Erzurum
önlerine kadar geldi.Alınışı uzun sürer düşüncesiyle Malzgirt'i
kuşatmak üzere geri döndü.1071 Malazgirt zeferinden sonra
Anadolu kapıları kendilerine açılan buraları Melikşahın
Gürcistan fethine gönderdiği ünlü komutan Emir Ahmet'in Kral 11.Giorgi'yi
yenmesinden sonra egemenlikleri altına aldılar.1084 de Türkler
buralar geldikten sonra Pasinler avnikLivansına bağlı
idi.Malazgirt zaferinden bir süre sonra burayı Saltukoğullarında
görüyoruz.1201 de Konya Selçuklu Sulta Rüknettin Süleyman Şah
Saltukoğullarını yıktı, yönetimini kardeşine verdi.Bir süre
sonra Selçuklu devletinin bir ili haline getirildi.Doğudan gelen
Moğol akınlarına boyun eğen Selçukluların çökmesinden sonra
İlhanlıların eline geçti.(Akkoyunlularla Karakoyunluların
çökmesinden sonra.)
İlhanlıların çökmesinden sonra (1334 yada 1354) İlhanlı Emir
Hacı Tugay'ın oğlu Has Pasinlerdeki Hasankalesini alarak içine
bir mescitle kendisi için bir türbe yaptırdı.Böylece Hasankale
yerleşme yeri olarak tarih sahnesine çıkmış oldu.
1340 da İlhanlı Emir Çoban'ın torunu Şeyh Hasan Erzurum'u
aldı.Tugaylıları kaçırdı, dönüşte Hasankale'de adaşının
yaptırdığı mescidi imaratları,türbeyi yıktırdı.Emir Hacı Tugay
oğlu Hasan'ın kemiklerini çıkartıp yaktırdı.Çobanoğulları
egemenlliği 1358 yılında sona erince bir süre Ertana Devleti bu
topraklara egemen oldu.İlhanlılar devrinde de Pasinler bir ara
avnik'e bağlı idi.1385 de Karakoyunlulara 1387 Timur'un eline
geçti.Timurdan sonra çevre bir süre Akkoyunlularda kaldı.Yavuz
Çaldıran zaferine giderken Avni Bey'i Sevündük Han Yavuz'a
bağlılığını bildirir.Bilaher şiileşerek İran tarafına
geçti.Kanuni Tahmasp üzerine yürürken 1534'de Avni Cami'ni
yaptırdı.1535'de Pasin Sancak Beyliğine Erzurum Beylerbeyi
Mehmet bey,4. küçük kardeşi Zülkadirli Minza Ali Bey atandı.Avnik'de
otururdu.Hasankale'ye 3000 yeniçeri yerleşti.IV. Murat doğu
seferine giderken burada konakladı.Şimdiki kalede bulunan bayrak
direğinin bulunduğu yere bir saray yaptırmıştı.
Osmanlı Türk egemenliğine geçtikten sonra birinci defa
1828-1829,ikinci defa 1877-1878 Rus istilası görülmüştür.
COĞRAFYA
Eski adı Hasankale olan Pasinler kenti, aynı adı
taşıyan ovanın kuzeyinde Hasanbaba dağı eteklerinde kurulmuştur.
Yerleşmenin kuruluşu, İskitler dönemine kadar uzanmaktadır.
Selçuklu, Akkoyunlu ve Osmanlı dönemlerinin önemli
merkezlerindendir. Kaleyi, İlhanlılar'dan Emir Hacı Togay'ın
oğlu Hasan yaptırdığından, yerleşme uzun süre Hasankale adını
taşımış, günümüzde ise adı tekrar Pasinler diye
değiştirilmiştir. Kent, askeri yöre olma özelliğini Cumhuriyet
Döneminde de korumuştur. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Erzurum
Merkez Sancağına bağlı bir kaza olan Hasankale, 1924 Anayasanın
memleket yönetimine getirdiği düzenlemeye göre, Erzurum iline
bağlı bir ilçe yönetim birimi durumuna getirilmiştir. Daha sonra
1954 yılında Horasan ve 1994 yılında da Köprüköy, Pasinler'den
ayrılarak ilçe olmuşlardır. Dolayısıyla, Pasinler'in yönetim
beldesi giderek daralmıştır.
Tarım ürünleri, her çeşit tahıl ve baklagilin
yanında çeşitli sebzeleri de içerir. Çeşitleri az olmakla
birlikte meyveleri da vardır. Alçı, kireç ve yapı taşı
ocaklarına, birçok kükürtlü kaplıcaya, bir çok maden suyu
kaynağına sahiptir.
Küçük sanayisi, alacalı kilim, seccade, ihram,
şal ve keçe dokumaya dayalıdır.
Kazada 39 Camii ve Mescit, 22 kilise, 32 tekke,
45 medrese, 1 ortaokul, 30 sıbyan mektebi, 255 köprü ve 126
değirmen vardır.
Memalik-i Osmaniye'nin Tarih ve Coğrafya
Lugâtı'nda ise Ali Cevat şunları yazmaktadır:
"Erzurum Merkez Sancağına bağlı bir kazadır.
Kaza merkezi Hasankale'dir. Başlıca tarım ürünleri, tahıl,
baklagiller, meyve ve sebzelerdir. Küçük sanayisi heybe, kilim
ve şal dokumacılığına dayalıdır. Tüm kazanın nüfusu 39.000'i
İslâm olmak üzere, 46.651'dir. 199 köyü ve 17 bucağı vardır.
EKONOMİ:
İlçemizin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır.Çevresine
göre
alçakta bulunması
verimli alüvyal topraklara sahip olması sebebiyle özellikle sanayi bitkileri; şekerpancarı ve ayçiçeği
ilçemizin ekonomisi üzerinde büyük pay sahibidir.
İlçemizde bulunan kaplıcalar ve piknik alanları sebebiyle
önemli ölçüde turist akımına sebep olmaktadır.
Özellikle son yıllarda hayvancılık sektöründe gelişmiş
teknikler kullanılarak yapılan çalışmalar sonucunda bu alanda
önemli ölçüde gelişme sağlanmış ilçe ekonomisinde yerini
almıştır.
|
