a)LALA MUSTAFA PAŞA CAMİİ :Erzurum'un değerli bir mimarı anıtı olan Lala Mustafa Paşa Camisini büyük Türk Mimarı SİNAN'ın  yaptırdığı söylenir. Merkezi bir kubbe ile örtülü klasik Osmanlı camilerinin tipik bir örneğidir. Kıbrıs Fatihi olan Erzurum  beylerbeyliği yapmış olan Lala Mustafa Paşa tarafından yaptırılmıştır. Kesinlikle bilinmemekle birlikte, mimari özellikleri bakımından Sinan'ın eseri olduğu söylenir.

b)MURAT PAŞA CAMİİ :Kapının üstünde 58x105 cm. ebadında mermer, çok süslü ve üç satır halinde bir kitabe bulunmaktadır. Bu kitabeden anlaşıldığına göre camii 1572 yılında II.Sultan Selim zamanında Kuyucu şöhretini taşıyan Murat Paşa Erzurum'da  Beylerbeyi olduğu zaman yaptırmıştır Mabedi köşelerinde yarım kubbecikler, tek büyük bir kubbe örter. Mihrap, taktan, minberi  ahşaptan yaptırılmıştır.Ahşap kapılarda devrinin fevkalade süsleri vardır.

c) ALİ AĞA CAMİİ:Gürcükapı semtinde bulunan bu camii, aynı zamanda Gürcükapı cami şeklinde anılır. Camii 1859 yılında o devirde yeniçerilerin başı olan Zikreci Ali Ağa tarafından yaptırılmıştır.

d)CAFERİYE CAMİİ :Camiinin duvarları adi, köşeleri beyaz taşla yapılmıştır. Tuğla kubbeleri kurşunla örtülüdür.Son Cemaat yerinin sağındaki minaresi muntazam kesme taşla yapılmıştır,Camii Kitabesinden anlaşıldığına göre 1645 yılında Sultan ibrahim'in hükümdarlık döneminde hazine memuru Ebubekir oğlu Hacı Cafer tarafından yaptırılmıştır.

e)DERVİŞ AĞA CAMİİ :Bu camii Derviş Ağa adında bir şahıs tarafından 1717 yılında yaptırıldığı ve daha sonra mütevellisi olan Abdurrahman oğlu Müderris Hacı Müştak Efendi'nin 1843 yılında onardığı kitabesinden anlaşılmıştır. Ağaç işçiliği üstün olan bu camii, tek kubbe üzerine kuruludur.

f) İBRAHİM PAŞA CAMİİ: 1748 yılında Vali İbrahim Paşa tarafından yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Hükümet konağının güneyindedir. Tek kubbeli olan bu camii, kırmızı muntazam kesme taşlarla yapılmıştır. Son cemaat yeri dört taş sütunun kaldırdığı üç tuğla kubbelidir. Sütun başlıkları hafif istalaktitlidir, Minaresi son cemaat yerinin sağındadır.

g) CENNETZADE CAMİİ :Aşağı Yoncalık mahallesindedir. 1700 yıllarında yapıldığı evkaf kayıtlarından anlaşılmıştır. Sağ ve sol duvarları adi taştan yapılan camii kıble duvarı muntazam kesme taşla örülmüştür.

h) KURŞUNLU CAMİİ :Mirza Mehmet mahallesinde bulunan bu camii, Şeyhülislam Erzurum'lu Feyzullah efendi tarafından 1700 yılında yaptırıldığı kapısının üzerinde ki anahtar deliğinin etrafındaki demir yazıdan anlaşılmaktadır. Muntazam kesme taşla yapılıdır .Son cemaat yeri ve sağdaki minaresi aynı taştan yapılmış sekiz adet bileziği vardır.Son cemaat yerini dört taş sütun üzerinde yükselen üç küçük kubbe, camii ise büyük bir kubbe örtmektedir.

i) BAKIRCI CAMİİ:1970 yılında Bakırcı Hacı Mustafa Ağa'nın vasiyeti üzerine damadı Müstafi Ağa tarafından yaptırılmıştır, İbrahim Paşa ve Şeyhler Camiileri tipindedir. Mabedin kapısı üstünde 33x68 cm. ebadındaki mermer kitabesi üzerinde şu sözler yazılıdır. "Vasiyet eyleyip böyle bir binayı süls-ümalinden bekaya irtihal etti Bakırcı Mustafa Ağa"

j) KÖSE ÖMER AĞA CAMİİ ;Muntazam kesme taşlarla yapılmıştır. Duvarlarından kalın ağaç uzatmalar geçirilmiştir. Son cemaat yeri yedi ağaç sütun üzerine dayanan dam örtü şeklinde idi. Daha sonra Ömer Ağa'nın babası bu caminin yerine bir mescir yaptırmış Ömer Ağa'da bunu genişleterek 1771 yılında camii şekline dönüştürmüştür.

k)ŞEYHLER CAMİİ :Bu camii tamamen kesme taşlarla yapılmış olup sağ tarafındaki güzel minaresi de aynı taştandır. Son cemaat yeri dört sütunun tuttuğu üç kubbe ile örtülüdür. İbrahim Paşa Camii mimarisi tarzında yapılmıştır. Kapının sağ ve sol başlıkları süslü, iki gömme sütuncukla kaplanmıştır. Bunlar mihrabın iki tarafı da vardır. Mabet derin ve tek kubbelidir. Ana kubbeyi köşelerdeki küçük kubbecikler besler durumda tutmaktadır.Mabedden dışarıya birinci sırada altı, kubbe eklerinde ise üçer penceresi vardır Minarenin kubbe seviyesine taştan bir güneş saati yerleştirilmiştir. Cami'nin 1771 yılında Fehim Efendi tarafından yaptırıldığı anlaşılmaktadır.

l)ESAT PAŞA CAMİİ :Erzurum Kalesi ve Saat Kulesinin batısında şehre hakim bir yerde muntazam ve kırmızımtrak kesme taşlarla yapılmıştır. Son cemaat yeri altı ağaç sütununun tuttuğu bir damla örtülüdür. Mabed dam örtülü ve çatılıdır. Kesme taştan yapılmış sütun beyaz endamlı minaresi ön sağındadır. Mabed Erzurum'da minaresi ile eşsizdir. Kapısı üzerinde bulunan mermerde Sultan Abdulmecit'in tuğrası bulunmaktadır .Tuğradan anlaşıldığına göre camii, 1852 yılında yapılmış ve Sultan Abdulmecit'in isteği üzerine 1852 yılında Erzurum Valisi Zarit Mustafa Paşa tarafından onarılmıştır.

m)NARMANLI CAMİİ:I.Sultan Mahmut zamanında Hacı Yusuf Efendi tarafından 1733 yılında yaptırıldığı kitabesinden anlaşılmaktadır. Narman'ı mahallesinde bulunan bu caminin son cemaat yeri altı taş sütün üzerinde yükselen beş kuçük kubbe île örtülüdür. Sütunların başlıkları süslü olup kesmetaşla yapılmış olan minaresi sağ köşededir.